Python input() ile Kullanıcıdan Veri Alma ve Tür Dönüşümleri
9. derste f-string ile biçimlendirme konusunda metinleri nasıl şekillendirdiğimizi görmüştük. Orada her değer bizim elimizdeydi; ismi de biz yazdık, yaşı da biz girdik. Peki program kullanıcının adını kendisi sorsaydı? Bugünün konusu tam olarak bu: input() fonksiyonu ve onun peşinden gelen tür dönüşümleri. Bu fonksiyonu öğrendiğinde yazdıkların betik olmaktan çıkıp program olmaya başlıyor. Dikkat et ama: input()’un masum görünen bir huyu var ki, yıllar önce beni bir müşterinin önünde zor durumda bıraktı. O huyu da beraber göreceğiz.
input() Ne Yapar? Program Kapıda Bekler
input() tek iş yapar: kullanıcıdan bir satır veri ister. Parametre olarak verdiğin metni ekrana yazar, sonra program akışını durdurur ve kullanıcı Enter’a basana kadar bekler. Enter’a basıldığı anda, yazılan her şey string olarak sana geri döner.
# Kullanıcıdan adını istiyoruz; program bu satırda Enter'a kadar bekler
isim = input("Adın ne? ")
# Kullanıcının yazdığı değeri selamlamada kullanıyoruz
print("Hoş geldin", isim, "!")Burada olan biten şu: Python “Adın ne?” yazısını ekrana basıyor, ardından kendini uykuya yatırıyor. Klavyede ne yazarsan yaz, Enter’a basana kadar program bir adım ilerlemiyor. Enter’a bastığın anda yazdığın metin isim değişkenine bağlanıyor ve print satırı çalışıyor. Kullanıcı etkileşiminin tamamı bu döngüden ibaret.
En Kritik Kural: input() Her Zaman str Döndürür
Şimdi bu dersin kalbine geliyoruz. Kullanıcı “25” yazsa bile input()’tan gelen değerin tipi str‘dir. Sayı değil, metin. Kendi gözünle gör:
yas = input("Yaşın kaç? ") # Kullanıcı 25 yazdı ve Enter'a bastı
print(type(yas)) # Ekranda <class 'str'> yazarGörüyor musun? Kullanıcı klavyede 25 yazdı, Python ise sana “25” diye bir metin verdi. Bunun nedeni basit: Python gelen verinin sayı mı, tarih mi, metin mi olduğunu bilemez; en güvenli ortak tip olan string’e sarıp teslim eder. Karar verme işini sana bırakır.
int(), float(), str(): Dönüşüm Üçlüsü
O halde metni sayıya çevirmek senin görevin. Bu işin üç temel aracı var: int(), float() ve str().
metin = "42"
tam_sayi = int(metin) # str -> int: artık gerçek bir tam sayı
ondalik = float("3.14") # str -> float: ondalıklı sayı
yazi = str(150) # int -> str: metne geri dönüş
print(tam_sayi + 8) # 50; burada gerçek matematik yapılıyor
print(ondalik / 2) # 1.57
print("Sayı: " + yazi) # String birleştirme sorunsuz çalışıyorArka planda int() “42” metnini alıp 42 sayısına çeviriyor; çevrilen değer artık toplama, çarpma gibi işlemlere girebiliyor. float() aynı işi ondalıklı sayılar için yapıyor; “3.14” artık bölünebilen bir sayıya dönüşüyor. str() ise ters yönü çalıştırıyor: sayıyı metne çeviriyor ki + operatörüyle başka metinlerle birleştirilebilsin. Bu üçlü, tür dönüşümü işinin temel cephaneliğidir.
Gerçek Örnek: Doğum Yılından Yaş Hesaplama
Öğrendiklerimizi birleştirelim. Kullanıcıdan doğum yılını alıp yaşını hesaplayan bir program:
import datetime
# Doğum yılını metin olarak alıyoruz; unutma, her şey string gelir
dogum_yili_metin = input("Doğum yılın kaç? ")
# Metni tam sayıya çeviriyoruz; aksi halde çıkarma işlemi imkansız
dogum_yili = int(dogum_yili_metin)
# Bugünün yılını datetime modülünden alıyoruz
su_anki_yil = datetime.date.today().year
# Asıl hesap: şimdiki yıldan doğum yılını çıkarıyoruz
yas = su_anki_yil - dogum_yili
print("Sen", yas, "yaşındasın.")Bu örnekte iki ayrı dünya arasında köprü kuruyoruz. input() metin dünyasından “1995” diye bir string getiriyor; int() onu sayı dünyasına taşıyor; çıkarma işlemi ancak ondan sonra mümkün oluyor. datetime modülü ise bugünün yılını sistemden çekiyor; böylece program 2026’da da 2030’da da doğru hesap yapıyor. Bu kalıbı ezberle: al, dönüştür, işlem yap.
TypeError: String ile Integer Karışmaz
Şimdi sana bu hatanın bende nasıl patladığını anlatayım. 2010’ların başında bir müşterimin deposu için küçük bir stok takip programı yazıyordum. Mevcut stoğa yeni gelen ürünü ekleyen bir bölüm vardı. Kodu yazdım, kendi makinemde test ettim, teslim ettim. Demo günü müşterinin yanında programı çalıştırdım, ürün adedi girdim… ve program tam gözünün önünde çöktü. Ekranda tek satır vardı: TypeError.
stok = 300 # Mevcut stok: int
yeni_gelen = input("Gelen adet: ") # Kullanıcının girdiği değer: str
stok = stok + yeni_gelen # TypeError! int ile str toplanamazPython burada açıkça konuşuyor: “int ile str’i toplayamam, ne yapmamı istediğini anlamıyorum.” Bu hatanın iyi yanı yüksek sesle konuşması; program çöküyor ve sana tam satırı gösteriyor. Kötü yanı ise sessiz bir ikizi olduğu: iki input’u toplamaya çalışırsan hata almazsın ama “300” + “150” işlemi sana 450 yerine “300150” metnini verir. Ben ikisini de yaşadım; sessiz olanı daha çok acıttı, faturaya “300150” yazılana kadar kimse fark etmedi.
stok = 300
# input()'un çıktısını daha en baştan int'e çeviriyoruz
yeni_gelen = int(input("Gelen adet: "))
stok = stok + yeni_gelen # Artık 450; gerçek bir toplamaÇözüm tek satırlık: input()’un döndürdüğü string’i daha en baştan int()’e sarmak. Böylece toplama işlemine giren iki taraf da sayı oluyor ve Python gerçek matematik yapıyor. Bu int(input(...)) kalıbını o kadar çok kullanacaksın ki parmakların ezberleyecek.
ValueError: Kullanıcı “abc” Girerse Ne Olur?
İkinci hikayem. Yanımda çalışan bir stajyer vardı; çalışkandı ama kullanıcıları fazla iyimser tanıyordu. Bir e-ticaret sayfasının arka ucuna “Kaç adet istersin?” alanı eklemişti ve cevabı doğrudan int()’e sarıyordu. İlk hafta sorunsuzdu. Sonra bir kullanıcı adet kutusuna “bir düzine” yazdı. Program çöktü. Loglara baktığımızda gördüğümüz hata ValueError idi.
adet = int(input("Kaç adet istersin? ")) # Kullanıcı "abc" yazarsa burada patlar
print("Sepetine", adet, "ürün eklendi.")int() kendi dünyasında dürüst bir memurdur: içine sayıya benzemeyen bir metin girerse işi reddeder ve ValueError fırlatır; bu hatanın en saf hali int("abc") satırıdır. Kullanıcılar ise sayıya benzemeyen şeyler yazmakta dünya şampiyonudur. Türkiye’de bir de virgül boyutu var: float("1,5") patlar, Python ondalık ayracı olarak nokta bekler; stajyerin programı ilk Türk kullanıcıya tam burada takıldı.
Peki programı bu tür çökmelerden nasıl koruyacağız? Cevap try/except. O konuyu bu serinin 30. dersinde (Hata Yönetimi: try / except / finally) baştan sona işleyeceğiz. Şimdilik tek yapman gereken şu bilgiyi cebine koymak: kullanıcı girdisi, doğrulanana kadar şüpheli muamelesi görür.
eval() Tuzağı: Kullanıcı Girdisini Asla Çalıştırma
Bu bölümün başlığını büyük harflerle düşün. Python’da eval() diye bir fonksiyon var; kendisine verilen metni Python kodu olarak çalıştırıyor. Bazı acemi geliştiriciler “kullanıcı matematik sorusu yazsın, ben cevabı hesaplayayım” diye şöyle kodlar yazıyor:
# ASLA BÖYLE YAPMA! Kullanıcının yazdığı her şey Python kodu olarak çalışır.
sonuc = eval(input("Bir ifade gir: "))
print(sonuc)Bir arkadaşımın şirketinde küçük bir hesap makinesi sayfası aynen bu şekilde yazılmıştı. Test ekibindeki bir arkadaş ifade kutusuna __import__('os').system('ls') yazdı ve sunucunun dosya listesi ekrana döküldü. Sadece listeledi; ama aynı kapıdan dosya silecek, şifre çalacak bir komut da geçebilirdi. Kullanıcı girdisiyle gelen hiçbir metni çalıştırma; dönüştüreceksen int() veya float() kullan, hepsi bu.
Boş Giriş: Enter’a Basıp Geçen Kullanıcı
Son küçük numara. Kullanıcı hiçbir şey yazmadan Enter’a basarsa input() sana boş bir string döndürür. Bunu yakalamak kolay:
ad = input("Adın ne? ")
# Kullanıcı hiçbir şey yazmadan Enter'a bastıysa...
if not ad:
ad = "Misafir" # Varsayılan bir isim veriyoruz
print("Hoş geldin,", ad)Burada if not ad: satırı “ad boş mu?” diye soruyor; boş string Python’da False sayıldığı için koşul çalışıyor ve varsayılan ismi atıyoruz. Bu True/False mantığı bir sonraki dersin tam konusu. if’in tüm dallarına ise 12. derste gireceğiz; şimdilik bu minik kontrol sana yeter.
Sık Sorulan Sorular
input() neden her zaman string döndürüyor?
Python, kullanıcının klavyeden ne yazacağını önceden bilemez; “25” de yazabilir, “istanbul” da. Gelen her veriyi en genel tip olan string’e sarıp teslim eder ve dönüştürme kararını geliştiriciye bırakır. Bu yüzden matematiksel işlemden önce int() veya float() çağrısı şarttır.
int() ile float() arasında nasıl karar vereyim?
Tam sayı bekliyorsan int(), ondalıklı değer bekliyorsan float() kullan. Unutma: int("3.7") hata verir; int() ondalıklı metni kabul etmez. Kullanıcının virgüllü yazabileceği para, ağırlık gibi değerlerde float() daha güvenli bir başlangıçtır.
Kullanıcı yanlış veri girerse program çökmesin diye ne yapabilirim?
Şimdilik tek sigortan boş girişi if not ile kontrol etmek. Sayısal girişin doğrulanması try/except ister; o konuyu serinin 30. dersinde (Hata Yönetimi: try / except / finally) baştan sona işleyeceğiz. O derse kadar kullanıcı girdisine her zaman şüpheyle yaklaş.
Sırada Ne Var?
Artık kullanıcıdan veri alabiliyor ve o veriyi istediğin tipe çevirebiliyorsun. Ama programların asıl zekası veriyi alıp üzerine soru sormakta: “Bu kişi 18 yaşından büyük mü? Şifre yeterince uzun mu?” Bir sonraki derste bu soruların cevabını üreten yapı taşını konuşuyoruz: Boolean Değerler ve Karşılaştırma Operatörleri. True ve False’un dünyasına orada giriş yapıyoruz.







