R Paket Yönetimi: install.packages(), library() ve renv ile Proje Ortamı
R’ı tek başına kullanırsan hesap makinesi gibi bir şeydir. Gerçek gücü paketlerden gelir. Veri işlemek, grafik çizmek, Excel dosyası okumak, makine öğrenmesi modeli kurmak, hepsi bir pakete bağlıdır. R paket yönetimi bu yüzden ilk günden öğrenmen gereken bir beceridir.
Bu derste paket kurmayı, yüklemeyi, “maskelenme” uyarısını ve projenin altı ay sonra da çalışmasını sağlayan renv paketini göreceğiz.
Paket Nedir, Kütüphane Nedir?
Paket, birisinin yazıp paylaştığı fonksiyonlar, veriler ve belgeler topluluğudur. Kütüphane (library) ise paketlerin bilgisayarında durduğu klasördür. Bu iki kelime günlük konuşmada karıştırılır ve library() fonksiyonunun adı da kafa karıştırır. Doğrusu şu: library() kütüphane açmaz, paketi o oturum için etkinleştirir.
install.packages(): Bir Kez Kur
# CRAN'dan paket indirip bilgisayarına kurar
# Paket adı mutlaka tırnak içinde yazılır
install.packages("dplyr")Konsolda indirme ve kurulum mesajları akar. Bittiğinde paket bilgisayarındadır. Bu işlemi her oturumda tekrarlamana gerek yok. Paketi bir kez kurarsın, R sürümünü değiştirene kadar orada durur.
Birden fazla paket aynı anda kurulabilir:
# Birden fazla paketi tek komutla kur
install.packages(c("ggplot2", "readr", "tidyr"))Arka Planda Ne Oldu?
- R, CRAN’daki bir yansıma sunucusuna (mirror) bağlandı ve paketin ikili dosyasını indirdi.
- Paketin bağımlı olduğu diğer paketleri de otomatik indirdi.
dplyrtek başına gelmez, yanında birkaç paket daha kurulur. - Hepsini kütüphane klasörüne yerleştirdi. Bu klasörün yerini
.libPaths()komutuyla görebilirsin.
Bağlantı sorunu yaşıyorsan CRAN adresini elle belirtmek işe yarar:
# İndirme kaynağını CRAN'ın bulut yansımasına ayarla
options(repos = c(CRAN = "https://cloud.r-project.org"))library(): Her Oturumda Yükle
Kurmak, paketin bilgisayarında durması demektir. Kullanmak için onu oturuma çağırman gerekir.
# Paketi bu oturum için etkinleştir
# library() içinde tırnak zorunlu değil
library(dplyr)
# Paketin sürümünü kontrol et
packageVersion("dplyr")packageVersion() çıktısı seninkinde farklı olabilir, şuna benzer bir görünüm beklemelisin:
[1] '1.1.4'Karışıklık yaratan nokta şu: install.packages("dplyr") tırnakla, library(dplyr) tırnaksız yazılır. Tırnaklı library("dplyr") da çalışır, ama tırnaksız yazım yaygındır. Tersini yaparsan, yani install.packages(dplyr) yazarsan R “dplyr adında bir nesne bulamadım” diye şikâyet eder, çünkü tırnaksız kelimeyi değişken sanır.
“there is no package called …” Hatası
Bu hata, paketi kurmadan library() ile çağırdığında çıkar. Çözümü basit: önce install.packages() ile kur. İkinci olasılık, R’ı güncellediğin için yeni sürümün kütüphanesinin boş olması. O zaman paketleri yeniden kurmak gerekir.
Maskelenme: R’ın Sessiz Sürprizi
library(dplyr) yazdığında konsolda şuna benzer bir mesaj görürsün:
Attaching package: 'dplyr'
The following objects are masked from 'package:stats':
filter, lagBu bir hata değil, bir uyarıdır. Anlamı şu: R’ın kendi stats paketinde de filter ve lag adlı fonksiyonlar var. dplyr aynı adları taşıdığı için artık filter() yazdığında dplyr‘ın versiyonu çalışır, stats‘ın değil. Buna maskelenme (masking) denir.
Çoğu zaman sorun çıkarmaz. Ama paket yükleme sırasını değiştirdiğinde kod bir anda farklı davranabilir. Hangi fonksiyonun çalıştığından emin olmak istiyorsan paket::fonksiyon yazımını kullan:
# dplyr'ın filter fonksiyonunu açıkça çağır
dplyr::filter(mtcars, cyl == 4)
# stats paketindeki filter'ı açıkça çağır
stats::filter(1:5, rep(1/3, 3))İki satır da aynı adı taşıyan farklı işler yapar. İlki satırları koşula göre süzer, ikincisi bir zaman serisi üzerinde hareketli ortalama hesaplar. Çift iki nokta kullanmak, hangisini istediğini R’a net söylemektir.
Paketleri Yönetmek: Güncelleme ve Silme
# Hangi paket güncellenebilir, bak ve sor
update.packages()
# Bir paketi tamamen kaldır
remove.packages("dplyr")
# Paket kurulu mu? (TRUE ya da FALSE döner)
requireNamespace("dplyr", quietly = TRUE)Windows’ta bir paket “kullanımda” olduğu için güncellenemeyebilir. Bu durumda RStudio’da oturumu yeniden başlat (Ctrl+Shift+F10) ve güncellemeyi paketi yüklemeden dene.
GitHub’dan Paket Kurmak
Bazı paketler CRAN’da değil, GitHub’da yayımlanır. Bunları pak veya remotes paketiyle kurarsın:
# Önce yardımcı paketi kur
install.packages("remotes")
# Sonra GitHub'dan kur: "kullanici/depo" biçimi
# remotes::install_github("kullanici/paket-adi")Son satırı yorum olarak bıraktım çünkü gerçek bir depo adı yazman gerekiyor. GitHub paketlerinde kontrol CRAN kadar sıkı değildir. Kaynağını bilmediğin paketi kurma.
renv: Projeni Dondur
Şu senaryoyu düşün. Bir analiz yazıyorsun, her şey çalışıyor. Altı ay sonra dosyayı açıyorsun, paketleri güncelliyorsun ve kod hata veriyor. Çünkü bir paket sürüm değiştirmiş, bir fonksiyonun davranışı farklılaşmış. İşte renv tam bu sorunu çözer.
renv, her proje için ayrı bir paket kütüphanesi oluşturur ve hangi sürümleri kullandığını bir dosyaya yazar. Başka bir bilgisayarda ya da gelecekte aynı sürümleri geri yükleyebilirsin.
# renv'i kur (bir kez)
install.packages("renv")
# Projene özel ortamı başlat
renv::init()
# Projede paket kur ve kullan, sonra durumu kaydet
renv::snapshot()
# Başka bir bilgisayarda ya da sonradan: kayıtlı sürümleri geri yükle
renv::restore()
# Kayıtla gerçek durum uyumlu mu, kontrol et
renv::status()Arka Planda Ne Oldu?
renv::init()proje klasöründerenvadlı bir alt klasör verenv.lockdosyası oluşturdu. Paketler artık genel kütüphane yerine bu projeye özel bir alana kurulur.renv::snapshot()kullandığın paketlerin tam sürümlerinirenv.lockdosyasına yazdı. Bu dosya projenin “malzeme listesi”.renv::restore()o listeyi okuyup aynı sürümleri yeniden kurdu.
Projeyi arkadaşına gönderirken renv.lock dosyasını da ekle. Dosyayı alan kişi renv::restore() çalıştırınca senin ortamını yeniden kurar. R projelerini bir sonraki derslerde detaylı tanıyacağız, renv o zaman daha anlamlı olacak.
Tidyverse: Tek Komutla Paket Seti
Serinin ileri derslerinde tidyverse adlı bir paket koleksiyonunu kullanacağız. dplyr, ggplot2, tidyr, readr gibi paketleri tek komutla kurar ve yükler.
# Tek komutla tüm temel paketleri kur
install.packages("tidyverse")
# Hepsini birden yükle
library(tidyverse)Kurulum birkaç dakika sürebilir. Bu normal, bağımlılık sayısı fazla.
Kontrol Listesi
install.packages()ile bir paketi kurdum,library()ile yükledim.- İki komutun farkını anlıyorum: biri bir kez kurar, öteki her oturumda çağırır.
- “masked from” mesajının ne anlama geldiğini biliyorum.
- Belirsiz durumda
paket::fonksiyonyazımını kullanıyorum. renv::init(),snapshot()verestore()komutlarını biliyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
install.packages() ile library() arasındaki fark nedir?
install.packages() paketi bilgisayara bir kez indirir. library() ise paketi o oturumda kullanıma açar. R’ı her başlattığında library() komutunu yeniden çalıştırman gerekir.
Bir paketin hangi fonksiyonları var, nasıl görürüm?
Paketi yükledikten sonra help(package = "dplyr") komutunu çalıştır. RStudio’da Packages panelinden pakete tıklayarak da aynı listeye ulaşırsın.
Küçük bir proje için renv şart mı?
Şart değil. Ama tekrarlanabilir analiz yapacaksan veya projeyi başkasıyla paylaşacaksan alışkanlık edin. Başlangıçta bir komutluk yük, ileride saatlerce hata ayıklamayı önler.
CRAN dışı kaynaktan paket kurmak güvenli mi?
CRAN paketleri belirli kontrollerden geçer. GitHub’daki paketlerde böyle bir süzgeç yok. Yazarını ve depo geçmişini tanımıyorsan çalıştırma.
Sıradaki ders: Ortam, araçlar ve paketler hazır. Artık R’a bir şey söyletme zamanı. Dördüncü derste print() ve cat() ile ilk programını yazacak ve iki fonksiyonun neden aynı şey olmadığını göreceksin.



