R Kurulumu: Windows, macOS ve Linux İçin Adım Adım Rehber
R’ı ilk kez kuran herkesin başına aynı şey gelir: indirme sayfasında üç farklı bağlantı görür, hangisinin doğru olduğunu bilemez ve yanlış olanı tıklar. Bu yazıda R kurulumunu Windows, macOS ve Linux için baştan sona yapacağız. Sonunda konsolda ilk komutunu çalıştırmış olacaksın.
Bu, 48 derslik R Programlama Dersleri serisinin ilk yazısı. Sıfırdan başlıyoruz, kimsenin bir şey bildiğini varsaymıyorum.
R Nedir, Neden Önce R’ı Kuruyoruz?
R, istatistik ve veri analizi için geliştirilmiş açık kaynaklı bir programlama dilidir. Ücretsizdir. Akademide, bankacılıkta, sağlık araştırmalarında ve veri bilimi ekiplerinde yaygın olarak kullanılır.
Bir noktayı baştan netleştirelim. R ile RStudio aynı şey değildir. R, dilin kendisi ve onu çalıştıran motordur. RStudio ise o motorun üstüne oturan rahat bir çalışma ekranıdır. Önce R, sonra RStudio kurulur. Sırayı ters yaparsan RStudio açılır ama “R bulunamadı” diye şikâyet eder.
Kurulumdan Önce Bilmen Gerekenler
- Resmi kaynak CRAN’dır. CRAN, R’ın ve paketlerinin dağıtım ağıdır. İndirmeyi her zaman
cloud.r-project.orgüzerinden yap. Başka sitelerdeki “R indir” bağlantılarına güvenme. - Güncel sürümü al. R 4.x serisinin herhangi bir yeni sürümü işini görür. Pipe operatörü
|>gibi sonraki derslerde kullanacağımız özellikler R 4.1 ve sonrasını ister. - Kurulum yoluna dikkat et. Yol içinde boşluk veya Türkçe karakter olmasın. Aşağıda nedenini anlatıyorum.
Windows’ta R Kurulumu
cloud.r-project.orgadresine git ve Download R for Windows bağlantısını seç.- base bağlantısına, ardından Download R-x.x.x for Windows düğmesine tıkla. Bir
.exedosyası iner. - Dosyayı çalıştır. Dil olarak Türkçe veya İngilizce seçebilirsin, ikisi de sorun çıkarmaz.
- Varsayılan ayarlarla İleri diyerek bitir. Kurulum klasörünü değiştirmene gerek yok.
Rtools Ne İşe Yarar?
İndirme sayfasında Rtools adında bir bağlantı daha göreceksin. Başlangıçta ona ihtiyacın yok. Çoğu paket Windows’ta hazır derlenmiş halde gelir. Rtools, yalnızca kaynak koddan derlenmesi gereken paketleri kurarken devreye girer. Bir gün “compilation failed” benzeri bir hata görürsen o zaman kurarsın.
Türkçe Karakterli Kullanıcı Adı Tuzağı
Windows kullanıcı klasörün C:\Users\Şükrü gibiyse paketlerin varsayılan olarak bu klasörün altına kurulması bazı eski paketlerde ve araçlarda dosya yolu hatalarına yol açabilir. Yeni R sürümleri (4.2 ve sonrası) UTF-8’i varsayılan olarak kullandığı için durum eskisine göre çok daha iyi. Yine de bir paket “dosya bulunamadı” derken dosya gözünün önünde duruyorsa ilk şüphelin yoldaki Türkçe karakter olsun.
macOS’ta R Kurulumu
- CRAN ana sayfasında Download R for macOS bağlantısını seç.
- Doğru paketi seç. Apple Silicon (M1, M2, M3 ve sonrası) işlemcili Mac’lerde
arm64yazan.pkgdosyasını, Intel işlemcili Mac’lerdex86_64yazan dosyayı indir. İşlemcini öğrenmek için Apple menüsünden Bu Mac Hakkında ekranına bak. - İndirdiğin
.pkgdosyasına çift tıkla ve kurulum sihirbazını sonuna kadar izle.
Bazı paketleri derlemek için Apple’ın komut satırı araçları gerekir. Terminal’i açıp şunu yazman yeterli:
xcode-select --installBu komut Xcode’un tamamını değil, sadece derleme araçlarını kurar. Boyutu çok daha küçüktür.
Linux’ta R Kurulumu
Linux’ta en pratik yol dağıtımın paket yöneticisini kullanmaktır. Ubuntu ve Debian için:
# Paket listesini güncelle
sudo apt update
# R'ı ve paket derlemek için gereken geliştirme dosyalarını kur
sudo apt install r-base r-base-devFedora için karşılığı sudo dnf install R komutudur.
Dikkat: Dağıtımların depolarındaki R sürümü çoğu zaman biraz eskidir. Güncel sürümü istiyorsan CRAN’ın kendi Ubuntu deposunu eklemen gerekir. Adımlar CRAN’ın Download R for Linux sayfasında yazıyor, kendi dağıtım sürümüne göre orayı takip et.
Bir de r-base-dev paketini atlama. Onu kurmazsan ilk C veya C++ tabanlı paket kurulumunda derleyici bulunamadı hatası alırsın.
Kurulumu Doğrula: İlk R Komutların
R’ı başlat. Windows’ta Başlat menüsünden R’ı aç, macOS’ta Uygulamalar’dan, Linux’ta ise terminale R yazarak başlatabilirsin. Karşına bir konsol gelir ve satır başında > işareti bekler. Buna prompt denir. Komutları buraya yazıyoruz.
# Basit bir işlem: R bir hesap makinesi gibi de çalışır
1 + 1
# Karekök alalım
sqrt(16)
# Kurduğun R'ın sürümünü öğren
R.version.stringBeklenen çıktı şöyle (sürüm bilgisi seninkinde farklı olacaktır):
[1] 2
[1] 4
[1] "R version 4.x.x (tarih) ..."Arka Planda Ne Oldu?
- Yazdığın satırı R okudu, değerlendirdi ve sonucu ekrana bastı. Buna REPL (oku, değerlendir, yazdır, tekrarla) döngüsü denir.
- Çıktının başındaki
[1]bir indeks etiketidir. “Bu satırdaki ilk değer, sonucun 1. elemanı” demektir. R’da sayma 1’den başlar. Python veya JavaScript’ten geliyorsan bu alışkanlık seni birkaç kez ısıracak, şimdiden söyleyeyim. - R’da tek bir sayı bile aslında uzunluğu 1 olan bir vektördür. O yüzden her sonucun başında
[1]görürsün.
Bir de çıkışı öğrenelim:
# R'dan çıkarken çalışma alanını kaydetme
q(save = "no")Sadece q() yazarsan R “çalışma alanını kaydedeyim mi?” diye sorar. Çoğu zaman hayır demek istersin. Kaydedilen çalışma alanı bir sonraki açılışta sessizce geri yüklenir ve bir gün “bu değişken nereden çıktı?” diye saatlerce uğraşırsın. Bu konuya RStudio dersinde döneceğiz.
Sık Karşılaşılan Kurulum Sorunları
- “R komutu tanınmıyor” (terminalde): R’ın klasörü PATH değişkenine eklenmemiş olabilir. Terminali kapatıp yeniden aç. Düzelmezse R’ı doğrudan Başlat menüsünden çalıştır.
- Yönetici izni hatası (Windows): Kurulumu yönetici olarak çalıştırmayı dene. Kurumsal bilgisayarda BT biriminden izin istemen gerekebilir.
- Birden fazla R sürümü: Yeni sürüm kurduğunda eskisi silinmez. İkisi yan yana durur. Paketler sürüm klasörlerine göre ayrıldığı için yeni sürümde paketleri yeniden kurman gerekebilir. Bu normaldir.
Kontrol Listesi
- R’ı
cloud.r-project.orgadresinden indirdim. - İşletim sistemime ve işlemcime uygun paketi seçtim.
- R konsolunu açıp
1 + 1komutunun[1] 2sonucunu verdiğini gördüm. R.version.stringile sürümümü kontrol ettim.- Çalışma alanını kaydetmeden çıkmak için
q(save = "no")komutunu öğrendim.
Sıkça Sorulan Sorular
R ücretsiz mi?
Evet. R, GNU lisansıyla dağıtılan açık kaynaklı bir yazılımdır. Ticari kullanım dahil hiçbir ücreti yoktur.
RStudio olmadan R kullanabilir miyim?
Kesinlikle. R tek başına çalışır. Ama kod yazmak, dosya yönetmek ve grafik görmek için RStudio çok daha rahattır. Bir sonraki derste onu kuruyoruz.
Eski bir bilgisayarda R çalışır mı?
Çalışır, ama çok eski işletim sistemlerinde güncel R sürümü kurulmayabilir. CRAN sayfasında her sürümün hangi işletim sistemi sürümünü gerektirdiği yazar. Kurmadan önce oraya bakmak vakit kazandırır.
R’ı güncellersem paketlerim silinir mi?
Silinmez ama yeni sürüm eski sürümün paket klasörünü kullanmaz. Paketleri yeniden kurman gerekir. Üçüncü derste anlatacağım renv bu yükü hafifletiyor.
Sıradaki ders: R hazır, şimdi ona düzgün bir çalışma masası verelim. Bir sonraki derste RStudio’yu kuracak ve sonradan başını ağrıtacak ayarları baştan düzelteceğiz.


![R’da Vektör İndeksleme ve Filtreleme: [ ] Kullanımı, which() ve NA Tuzağı](https://verirotasi.com/wp-content/uploads/2026/10/r19-768x429.jpg)


![R’da Listeler (Lists): Oluşturma, $ ile [[ ]] Farkı ve Sık Hatalar](https://verirotasi.com/wp-content/uploads/2026/10/r21-768x429.jpg)

