R’da Anonim Fonksiyonlar, Pipe (|>) ve Fonksiyonel Programlama
Bir değeri önce temizle, sonra dönüştür, sonra özetle. Bunu iç içe fonksiyonlarla yazarsan şuna benzer bir şey çıkar: sum(sqrt(abs(x))). Okurken içten dışa doğru ilerlemen gerekir, yani yazıldığı yönün tersine.
Pipe operatörü bu sırayı düzeltir. Anonim fonksiyonlar ise isim vermeye değmeyecek küçük işleri yerinde yazmanı sağlar. İkisi birlikte modern R kodunun omurgasıdır.
Anonim Fonksiyon Nedir?
Şimdiye kadar fonksiyonlara isim verdin. Ama bazen bir fonksiyon yalnızca bir kez, başka bir fonksiyonun içinde lazım olur. İsim vermek gereksizdir.
sapply(1:5, function(x) x^2)
# [1] 1 4 9 16 25Arka planda ne oldu? function(x) x^2 ifadesi isimsiz bir fonksiyon oluşturdu. sapply() bu fonksiyonu 1’den 5’e kadar her elemana uyguladı ve sonuçları vektöre topladı.
R 4.1’den itibaren bunu kısa yazmanın bir yolu var: ters eğik çizgi \.
sapply(1:5, \(x) x^2)
# [1] 1 4 9 16 25\(x) ile function(x) birebir aynı şeydir. Kodda daha az yer kaplar. Özellikle bir sonraki başlıkta işine yarayacak.
İsimsiz bir fonksiyonu hemen çalıştırmak istersen etrafını parantezle sarmalısın:
(function(x) x + 1)(5)
# [1] 6Pipe Operatörü: |>
R 4.1 ile birlikte dile yerleşik bir pipe geldi. Sol taraftaki değeri sağ taraftaki fonksiyonun ilk argümanı olarak yerleştirir.
c(1, 4, 9) |> sqrt() |> sum()
# [1] 6Bu satır şunun okunaklı hali:
sum(sqrt(c(1, 4, 9)))
# [1] 6Arka planda ne oldu? R, kodu çalıştırmadan önce x |> f(y) yazımını f(x, y) biçimine çevirir. Yani pipe bir fonksiyon değil, sözdizimi dönüşümü. Bu yüzden ek bir paket ve yük gerektirmez. |> işaretini Ctrl + Shift + M ile yazabilirsin (RStudio’da Tools > Global Options > Code altında “Use native pipe operator” seçili olmalı).
Ek argümanlar parantezin içine yazılır:
c(3, 1, 2) |> sort(decreasing = TRUE)
# [1] 3 2 1Uzun Zincirleri Satırlara Böl
satislar <- c(120, 340, NA, 95, 510, 280)
satislar |>
na.omit() |>
as.numeric() |>
(\(x) x[x > 100])() |>
sum()
# [1] 1250Adım adım:
na.omit()eksik değeri attı.as.numeric()na.omit()‘in eklediği ek bilgileri temizleyip sade bir vektör bıraktı.- Anonim fonksiyon 100’den büyükleri seçti.
sum()toplamı verdi:120 + 340 + 510 + 280.
Anonim fonksiyonu pipe zincirinde kullanırken iki parantez şart: fonksiyonu saran ( ) ve çağıran (). \(x) x[x > 100] çıplak yazılırsa R “sağ taraf bir fonksiyon çağrısı olmalı” diyerek hata verir.
Acı tecrübe: Pipe operatörünü satırın sonuna koy, başına değil. Satırın başına yazarsan R önceki satırı tamamlanmış sayar ve
unexpected '|>'hatası verir. Kodu elle kopyalayıp yapıştırırken çok yaşanır.
Hata: Fonksiyon Çağrısı Olmalı
c(1, 4, 9) |> sqrt
# Error: The pipe operator requires a function call as RHSSağ tarafa parantez koymazsan R fonksiyonun kendisini mi çağıracağını bilemez. sqrt yerine sqrt() yaz.
Yer Tutucu: _
İlk argüman olmayan bir yere değer göndermek istiyorsan R 4.2’den beri gelen _ yer tutucusunu kullanırsın. Argüman adıyla birlikte yazılması şarttır:
2 |> seq(1, 10, by = _)
# [1] 1 3 5 7 9Değer burada by argümanına gitti. seq(1, 10, by = 2) ile aynı.
magrittr’in %>% Operatörü ile Farkı
Eski kodlarda, Stack Overflow cevaplarında ve dplyr örneklerinde %>% göreceksin. Bu operatör magrittr paketinden gelir ve dplyr yüklenince kullanıma açılır.
%>%bir paket gerektirir,|>gerektirmez.%>%ilex %>% sqrt(parantezsiz) yazabilirsin,|>ile yazamazsın.%>%içinde.yer tutucusu kullanılır,|>içinde_.- İkisi de aynı işi yapar. Yeni kod yazıyorsan
|>yeterli. Eski kodu okuyorsan%>%‘yi görmen normal.
Fonksiyonel Programlama: Fonksiyonları Değer Gibi Kullanmak
R’da fonksiyonlar sıradan nesnelerdir. Bir değişkene atayabilir, başka fonksiyona argüman olarak verebilir, listeye koyabilirsin. Buna fonksiyonel programlama denir. Üç yardımcı fonksiyon bu yaklaşımın temelidir.
Filter(): Şarta Uyanları Seç
Filter(function(x) x %% 2 == 0, 1:10)
# [1] 2 4 6 8 10Reduce(): Tek Değere İndir
Reduce() bir vektörü, iki elemanı sırayla birleştire birleştire tek değere indirir.
Reduce(`+`, 1:5)
# [1] 15
Reduce(`+`, 1:5, accumulate = TRUE)
# [1] 1 3 6 10 15Arka planda ne oldu? Reduce() önce 1 + 2‘yi hesapladı, sonuca 3 ekledi, sonra 4‘ü, sonra 5‘i. accumulate = TRUE her ara sonucu da saklar. Kodda ters tırnak (backtick) içine alınan artı işareti, toplama operatörünü fonksiyon olarak verir.
mapply(): Birden Fazla Vektör Üzerinde Eşli Çalış
mapply(function(a, b) a + b, 1:3, 4:6)
# [1] 5 7 9mapply() her iki vektörün karşılıklı elemanlarını fonksiyona verir: 1+4, 2+5, 3+6. Map() aynı işi yapar ama sonucu liste olarak döndürür (Ders 23).
Fonksiyonu İsimle Vermek
sapply(c(4, 9, 16), sqrt)
# [1] 2 3 4sqrt yazarken parantez koymadım, çünkü fonksiyonu çağırmıyorum, fonksiyonun kendisini veriyorum. sapply() her elemana uygular.
Ne Zaman Pipe, Ne Zaman Ara Değişken?
Pipe mükemmel bir şey, ama abartılırsa okunmaz hale gelir:
- Beş altı adıma kadar zincir okunaklıdır.
- Her adımda sonucu kontrol etmen gerekiyorsa ara değişkene yaz.
- Hata ayıklarken zinciri adım adım kesip çalıştırabilirsin:
satislar |> na.omit(), sonra bir ekleme daha. - Pipe’ın solundaki ifadenin neyi temsil ettiği net olmalı. Zincir içinde anlam kaybolursa kodu bölmek daha iyidir.
Kontrol Listesi
- ☐
function(x)ile\(x)aynı şey, kısa yazım için kullanıyorum. - ☐
|>operatörünün sol değeri sağ fonksiyonun ilk argümanına koyduğunu biliyorum. - ☐ Pipe sağ tarafına her zaman parantez yazıyorum (
sqrt()). - ☐ Anonim fonksiyonu pipe içinde
(\(x) ...)()biçiminde kullanıyorum. - ☐
|>işaretini satır sonuna yazıyorum. - ☐
Filter,Reducevemapplyile fonksiyonu argüman olarak vermeyi biliyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
R’da |> ile %>% arasındaki fark nedir?
|> R’ın kendi yerleşik pipe operatörüdür (R 4.1+), paket gerektirmez. %>% ise magrittr paketinden gelir. Günlük kullanımda aynı işi yaparlar, ama %>% parantezsiz fonksiyon adı ve . yer tutucusu gibi bazı ek esneklikler sunar.
R’da \(x) ne anlama geliyor?
function(x) ifadesinin kısa yazımıdır. R 4.1’den beri kullanılabilir. \(x) x^2 ile function(x) x^2 aynıdır.
Pipe operatörü hangi R sürümünde gelir?
|> R 4.1.0’da, _ yer tutucusu R 4.2.0’da eklendi. Eski sürümde çalışıyorsan hata alırsın, R.version.string ile sürümünü kontrol et.
R’da anonim fonksiyon ne demek?
İsim verilmeden, kullanıldığı yerde tanımlanan fonksiyondur. Genellikle sapply, Filter gibi fonksiyonlara tek seferlik işler için verilir.
Pipe kullanırken neden “requires a function call” hatası alıyorum?
Sağ tarafta fonksiyon adından sonra parantez yoktur. x |> sqrt yerine x |> sqrt() yaz.
Fonksiyonları artık değer gibi taşıyabiliyorsun. Bir sonraki derste kodu dosyalara ve paketlere bölmeye geçiyoruz: source() ile kendi fonksiyonlarını başka script’lerden çağırmayı ve library() ile :: farkını göreceğiz.







