R’da İç İçe Döngüler ve Pratik Örnekler
Bir döngünün içine başka bir döngü koyabilirsin. Buna iç içe döngü denir ve ilk bakışta kafa karıştırır. Karışıklığın sebebi genelde şudur: insan dış ve iç döngünün aynı anda döndüğünü sanır. Dönmüyorlar. Biri diğerinin içinde, sırayla çalışıyor.
Bu derste mantığı oturtacak, birkaç klasik örnek yazacak ve R’a özgü iki tuzağı göreceğiz.
İç İçe Döngü Nasıl Çalışır?
Saat benzetmesi iş görür: akrep (dış döngü) bir adım atınca yelkovan (iç döngü) 60 adımın hepsini atar.
for (i in 1:2) {
for (j in 1:3) {
cat("i = ", i, ", j = ", j, "\n", sep = "")
}
}
# i = 1, j = 1
# i = 1, j = 2
# i = 1, j = 3
# i = 2, j = 1
# i = 2, j = 2
# i = 2, j = 3Arka planda ne oldu? i değeri 1 iken iç döngü j‘nin üç değerini baştan sona çalıştı. Sonra i 2 oldu ve iç döngü yeniden baştan başladı. Toplam tur sayısı 2 × 3 = 6. Üç seviye iç içe döngüde bu sayı çarpılarak büyür, yani kod yavaşlamaya başlar.
Örnek 1: Çarpım Tablosu
for (i in 1:3) {
for (j in 1:3) {
cat(i * j, "\t", sep = "")
}
cat("\n")
}
# 1 2 3
# 2 4 6
# 3 6 9İç döngü bir satırın hücrelerini yazar. Dış döngü satırın bitiminde cat("\n") ile alt satıra geçirir. \t bir sekme (tab) karakteridir ve sütunları hizalar.
Aynı sonucu matris olarak üretmek istersen:
m <- matrix(0, nrow = 3, ncol = 3) # 3x3'lük sıfırlarla dolu matris
for (i in 1:3) {
for (j in 1:3) {
m[i, j] <- i * j
}
}
m
# [,1] [,2] [,3]
# [1,] 1 2 3
# [2,] 2 4 6
# [3,] 3 6 9Matrisleri Ders 20’de detaylı işleyeceğiz. Şimdilik m[i, j] ifadesini “i. satır, j. sütun” diye oku.
R’da bu işin kısa yolu da var:
outer(1:3, 1:3)
# [,1] [,2] [,3]
# [1,] 1 2 3
# [2,] 2 4 6
# [3,] 3 6 9outer() iki vektörün her kombinasyonunu varsayılan olarak çarpar. İç içe döngüyle yazdığın birçok iş aslında bu tarz vektörleştirilmiş fonksiyonlarla tek satırda çözülür. Önce döngüyle mantığı öğren, sonra kısa yolu ara.
Örnek 2: Yıldız Üçgeni
for (i in 1:4) {
cat(strrep("*", i), "\n", sep = "")
}
# *
# **
# ***
# ****Burada iç içe döngü yazmadım. strrep() bir metni istediğin kadar tekrarlar ve içteki döngüyü ortadan kaldırır. Her iç içe döngü gerçekten gerekli değildir.
Örnek 3: 2 ile 30 Arasındaki Asal Sayılar
Bir sayı asal ise 1 ve kendisi dışında bölüneni yoktur. Mantık şöyle: her sayı için 2’den başlayarak bölenleri dene. Bir bölen bulduğunda sayı asal değildir, aramayı bırak.
asallar <- c()
for (n in 2:30) {
asal_mi <- TRUE
d <- 2
while (d * d <= n) {
if (n %% d == 0) {
asal_mi <- FALSE
break
}
d <- d + 1
}
if (asal_mi) {
asallar <- c(asallar, n)
}
}
asallar
# [1] 2 3 5 7 11 13 17 19 23 29Arka planda ne oldu?
- Dış döngü 2’den 30’a kadar her
niçin çalıştı. - Her
niçinasal_mibayrağıTRUEile başladı. - İç
whiledöngüsüd‘yi 2’den başlatıpd * d <= nolduğu sürece denedi. Bir sayının bölenleri kareköküne kadar bakmak yeterlidir, çünkü kareköke göre büyük her bölenin, kareköke eşit ya da ondan küçük bir eşi vardır ve onu zaten denemişsindir. n %% d == 0olunca bayrakFALSEoldu vebreakyalnızca iç döngüyü bitirdi (Ders 16’daki kural).- Bayrak hâlâ
TRUEise sayıasallarvektörüne eklendi.
Tuzak: 2:1 Geri Sayar
Aynı işi for ile yazmak daha doğal görünür. İşte orada klasik tuzağa düşersin:
n <- 2
2:floor(sqrt(n))
# [1] 2 1sqrt(2) yaklaşık 1,41, floor() bunu 1 yapar. 2:1 ise boş bir aralık değil, geriye doğru sayan bir vektördür. Yani döngü d = 2 ve d = 1 ile çalışır. 2 %% 1 sonucu sıfır olduğundan 2 yanlışlıkla asal değil sayılır. Hata mesajı yok, sonuç sadece yanlış.
Bu yüzden indeks aralığı için 1:length(x) ya da 2:sonuc yerine boş aralıkta bile güvenli olan seq_len() ve seq_along() kullan. Yukarıdaki örnekte while döngüsünü seçmemin sebebi bu.
Acı tecrübe: Boş bir vektör üzerinde
1:length(x)yazarsan sonuç1:0, yanic(1, 0)olur. Döngü iki kez çalışır ve var olmayan elemanlara erişmeye çalışır. Veri boş geldiğinde patlayan raporların çoğunun sebebi budur.
Örnek 4: İki Döngüden Birden Çıkmak
Ders 16’da break‘in yalnızca en içtekini durdurduğunu görmüştük. Çarpımı 24, toplamı 10 olan ilk sayı çiftini bulalım ve bulunca her iki döngüyü de bitirelim:
bulundu <- FALSE
for (i in 1:9) {
for (j in 1:9) {
if (i * j == 24 && i + j == 10) {
bulundu <- TRUE
break # iç döngüden çık
}
}
if (bulundu) {
break # dış döngüden çık
}
}
cat("i = ", i, ", j = ", j, "\n", sep = "")
# i = 4, j = 6Arka planda ne oldu? İç döngüde çift bulununca bayrak TRUE oldu ve iç break çalıştı. Kontrol dış döngüye döndü, if (bulundu) şartı doğru çıktı ve ikinci break dış döngüyü de bitirdi. Döngü bittikten sonra i ve j değişkenleri son değerlerini korur, bu yüzden cat() ile yazdırabildik.
&& operatörünü Ders 13’ten hatırlıyorsun: iki şartın da doğru olması gerekir.
Performans: Vektörü Döngü İçinde Büyütme
Asal sayı örneğinde asallar <- c(asallar, n) yazdım. Küçük bir liste için sorun yok. Ama on binlerce eleman eklerken R her seferinde vektörü baştan kopyalar ve kod yavaşlar. Sonuç boyutunu biliyorsan baştan yer ayır:
n <- 5
kareler <- numeric(n) # 5 elemanlı, sıfırlarla dolu vektör
for (i in seq_len(n)) {
kareler[i] <- i^2
}
kareler
# [1] 1 4 9 16 25numeric(n) belleği önceden ayırır, döngü sadece hücreleri doldurur. Bu alışkanlığı baştan edin.
Kontrol Listesi
- ☐ Dış döngünün her adımında iç döngünün baştan çalıştığını biliyorum.
- ☐ Toplam tur sayısının döngü uzunluklarının çarpımı olduğunu hatırlıyorum.
- ☐ İki döngüden birden çıkmak için bayrak değişken kullanabiliyorum.
- ☐
2:0ya da1:length(x)gibi aralıkların geri sayabileceğini biliyorum. - ☐ Boş girdiye karşı
seq_len()veseq_along()kullanıyorum. - ☐ Sonuç vektörünü döngüden önce
numeric(n)ile ayırıyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
R’da iç içe for döngüsü nasıl yazılır?
Bir for bloğunun içine ikinci bir for bloğu koyarsın. Dış döngünün her turunda iç döngü baştan sona çalışır.
R’da iki döngüden aynı anda nasıl çıkılır?
break yalnızca en içteki döngüyü bitirir. Bir bayrak değişken tanımla, iç döngüde TRUE yap, iç döngüden sonra if (bayrak) break ile dış döngüyü de bitir.
R’da iç içe döngüler yavaş mı?
Evet, tur sayısı çarpılarak arttığı için büyük verilerde yavaşlar. Mümkün olduğunda outer(), apply ailesi veya vektörleştirilmiş işlemleri tercih et.
1:length(x) neden tehlikeli?
x boş olduğunda 1:0 oluşur ve R bunu c(1, 0) olarak okur. seq_along(x) boş vektörde hiç tur döndürmez.
Çarpım tablosunu döngü olmadan yazabilir miyim?
Evet. outer(1:9, 1:9) tek satırda 9×9 çarpım tablosunu matris olarak üretir.
Döngüleri bitirdik, Modül 3 burada kapanıyor. Bir sonraki derste yeni bir modüle geçip R’ın en temel veri yapısını göreceğiz: vektörler. Şimdiye kadar farkında olmadan hep onlarla çalıştın.







