R’da Vektörler (Vectors): c(), seq(), rep() ve Vektörleştirme
R’da yazdığın neredeyse her şey bir vektördür. Bu abartı değil.
Şimdiye kadar x <- 5 yazdığında R sana bir sayı vermedi, uzunluğu 1 olan bir vektör verdi. Konsolda gördüğün [1], “bu satırın ilk elemanı 1. sıradadır” demek. Bu derste bu vektörleri bilinçli olarak üretmeyi ve onlarla çalışmayı öğreneceksin.
Vektör Nedir?
Vektör, aynı türden elemanların sıralı bir dizisidir. Sayılar, metinler ya da mantıksal değerler olabilir, ama aynı vektörde karışamazlar.
sayilar <- c(10, 20, 30)
isimler <- c("Ali", "Ayşe", "Mehmet")
dogru_mu <- c(TRUE, FALSE, TRUE)
length(sayilar) # [1] 3
length(5) # [1] 1
class(isimler) # [1] "character"c() fonksiyonunun adı “combine” (birleştir) kelimesinden gelir. Verdiğin değerleri tek bir vektörde toplar.
Arka planda ne oldu? c(10, 20, 30) üç sayıyı bellekte yan yana duran tek bir nesneye dönüştürdü. length(5) sonucu 1, çünkü tek bir sayı da bir vektördür.
Türler Karışırsa Ne Olur?
Ders 10’dan hatırla: R farklı türleri otomatik olarak ortak türe çevirir.
c(1, 2, "üç")
# [1] "1" "2" "üç"
c(1, TRUE, FALSE)
# [1] 1 1 0Metin her şeyi yutar. Sayıların içinde tek bir metin varsa tümü metne dönüşür ve artık sum() çalışmaz. Dışarıdan veri okurken sayı sütununun metin olarak geldiğini fark etmenin yolu çoğu zaman budur.
Vektör Oluşturma Yolları
1:5 ve seq()
1:5
# [1] 1 2 3 4 5
seq(0, 1, by = 0.25)
# [1] 0.00 0.25 0.50 0.75 1.00
seq(1, 10, length.out = 4)
# [1] 1 4 7 10by adımı belirler. length.out ise “başlangıç ve bitiş arasında şu kadar eşit aralıklı değer üret” der.
rep()
rep(c("a", "b"), times = 3)
# [1] "a" "b" "a" "b" "a" "b"
rep(c("a", "b"), each = 2)
# [1] "a" "a" "b" "b"times bütün vektörü tekrarlar, each ise her elemanı ayrı ayrı tekrarlar. Karıştırmak çok kolay. Anket verisi ya da deney tasarımı kurarken sürekli gerekecek.
Boş Vektörler
numeric(3)
# [1] 0 0 0
character(2)
# [1] "" ""
logical(2)
# [1] FALSE FALSEBunlar önceden yer ayırmak için kullanışlı. Ders 17’de numeric(n) ile bir örnek görmüştük.
Vektörleştirme: R’ın Süper Gücü
Başka dillerde bir listedeki her elemanı değiştirmek için döngü yazarsın. R’da yazmazsın.
fiyat <- c(100, 250, 80)
fiyat * 1.2
# [1] 120 300 96
fiyat + c(10, 20, 30)
# [1] 110 270 110Arka planda ne oldu? İlk satırda 1.2 her elemanla ayrı ayrı çarpıldı. İkinci satırda iki vektör karşılıklı elemanlar üzerinden toplandı: 100+10, 250+20, 80+30. Döngü kodu görünmez, ama R arka planda yapar ve çok daha hızlı yapar.
Recycling: Kısa Vektör Kendini Tekrarlar
c(1, 2, 3, 4) + c(10, 20)
# [1] 11 22 13 24
c(1, 2, 3) + c(10, 20)
# [1] 11 22 13
# Uyarı: longer object length is not a multiple of shorter object lengthKısa vektör, uzun vektörün uzunluğuna ulaşana kadar baştan tekrarlanır. Uzunluklar birbirini tam bölüyorsa R sessiz kalır. Bölmüyorsa üçüncü elemanın 3 + 10 olduğuna dikkat et. R yine hesaplar ama uyarı verir.
Acı tecrübe: Uzunluklar tam bölündüğünde R hiçbir şey söylemez. İki sütunu toplarken biri yanlışlıkla yarı uzunlukta kalmışsa, sonuçlar yanlış ama uyarısızdır. Toplamdan önce
length()ile uzunlukları kontrol etmek bu hatadan korur.
Sık Kullanılan Vektör Fonksiyonları
puanlar <- c(72, 85, 90, 65, 85)
length(puanlar) # [1] 5
sum(puanlar) # [1] 397
mean(puanlar) # [1] 79.4
max(puanlar) # [1] 90
range(puanlar) # [1] 65 90
cumsum(puanlar) # [1] 72 157 247 312 397
sort(puanlar) # [1] 65 72 85 85 90
sort(puanlar, decreasing = TRUE) # [1] 90 85 85 72 65
rev(puanlar) # [1] 85 65 90 85 72
unique(puanlar) # [1] 72 85 90 65
which.max(puanlar) # [1] 3Birkaç not:
cumsum()kümülatif toplamdır: 72, 72+85, 72+85+90 ve böyle gider.sort()orijinal vektörü değiştirmez, sıralı bir kopya döndürür.which.max()en büyük değerin kaçıncı sırada olduğunu söyler, değerin kendisini değil.
Mantıksal Vektörleri Saymak
Bu, veri analizinde çok işine yarayacak bir numara:
puanlar > 80
# [1] FALSE TRUE TRUE FALSE TRUE
sum(puanlar > 80) # kaç öğrenci 80'in üstünde?
# [1] 3
mean(puanlar > 80) # yüzde kaçı?
# [1] 0.6TRUE sayıya çevrilirken 1, FALSE ise 0 olur. Bu yüzden sum() doğru sayısını, mean() ise oranı verir.
İsimli Vektörler
Elemanlara isim verebilirsin:
notlar <- c(Ali = 70, Ayşe = 85, Mehmet = 60)
notlar
# Ali Ayşe Mehmet
# 70 85 60
names(notlar)
# [1] "Ali" "Ayşe" "Mehmet"
notlar[["Ayşe"]]
# [1] 85İsimli vektör, veriyi etiketleyerek okunur kılar. Elemanlara sıra numarası yerine isimle erişmeyi bir sonraki derste detaylı göreceğiz.
NA ve Boş Vektör Tuzakları
mean(c(1, NA, 3))
# [1] NA
mean(c(1, NA, 3), na.rm = TRUE)
# [1] 2
x <- c()
length(x)
# [1] 0
1:length(x)
# [1] 1 0Tek bir NA bütün istatistiği NA yapar. na.rm = TRUE ile bu elemanlar hesaba katılmaz. Boş vektör için 1:length(x) ise Ders 17’de gördüğün gibi c(1, 0) üretir. seq_along(x) kullanmaya devam et.
Kontrol Listesi
- ☐ R’da tek değerin bile bir vektör olduğunu biliyorum.
- ☐
c(),seq()verep()fonksiyonlarını kullanabiliyorum. - ☐
rep()içindetimesveeachfarkını açıklayabiliyorum. - ☐ Vektörleştirmenin döngü yazma ihtiyacını azalttığını biliyorum.
- ☐ Recycling kuralını ve uyarı vermediği durumları hatırlıyorum.
- ☐
sum(x > 80)ile koşulu sağlayanları sayabiliyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
R’da vektör nedir?
Aynı türden elemanların sıralı dizisidir. c(1, 2, 3) bir sayı vektörü, c("a", "b") bir metin vektörüdür.
R’da vektör nasıl oluşturulur?
c() ile elle, 1:10 ile ardışık sayılar, seq() ile adımlı diziler, rep() ile tekrarlı değerler üretebilirsin.
Bir vektörde farklı türler olabilir mi?
Hayır. Farklı türleri birleştirirsen R hepsini ortak bir türe çevirir. Sıralama mantıksal, tam sayı, ondalıklı sayı ve metin şeklindedir.
R’da recycling nedir?
Farklı uzunluktaki iki vektörle işlem yapılırken kısa vektörün baştan tekrarlanmasıdır. Uzunluklar tam bölünmüyorsa R uyarı verir.
rep() fonksiyonunda each ile times farkı nedir?
times vektörün tamamını arka arkaya tekrar eder. each her elemanı kendi yerinde tekrar eder.
Vektörü oluşturmayı öğrendin. Şimdi sıra, içindeki elemanları doğru seçmekte: indeksler, mantıksal filtreler ve NA filtre tuzağı bir sonraki derste.







