R’da Değişken Tanımlama: Atama Operatörü (<-) ve İsimlendirme Kuralları
R’da ilk gerçek hatanı büyük ihtimalle bu derste yapacaksın. Sorun değil, hepimiz yaptık.
Değişkenler her R scriptinin omurgası. Yanlış kurarsan R çoğu zaman bağırmaz, sadece sessizce yanlış sonuç üretir. Bu yüzden kuralları baştan, sebepleriyle birlikte öğreneceğiz.
Bu derste şunları yapacaksın:
<-operatörüyle değişken tanımlamak<-ile=arasındaki gerçek farkı görmek- Geçerli ve geçersiz değişken isimlerini ayırt etmek
- Yerleşik fonksiyon isimlerini yanlışlıkla ezmekten kaçınmak
Değişken Nedir? (Kutu Değil, Etiket)
Çoğu kaynak değişkeni “içine değer koyduğun kutu” diye anlatır. R için daha doğru benzetme etiket. Değer bellekte bir yerde durur, değişken adı ise ona yapıştırılmış bir etikettir. Bu ayrım birazdan kopyalama davranışında işine yarayacak.
yas <- 28 # 28 değerini oluştur ve "yas" etiketini ona yapıştır
yas # etiketi yazınca değeri görürsün
# [1] 28Arka planda ne oldu?
- R önce sağ tarafı hesapladı (
28zaten bir sayı). - Sonucu belleğe yazdı.
yasismini global ortamda (Global Environment) bu değere bağladı.- Sadece
yasyazdığında R bu ismi aradı, bulduğu değeri ekrana bastı. Çıktıdaki[1], ekrandaki ilk elemanın sıra numarası. Tek değer de R için uzunluğu 1 olan bir vektör.
Atama Operatörü: <- mi, = mi?
R’da atama yapmanın birkaç yolu var. Hepsi çalışır, ama hepsi aynı değil.
a <- 10 # standart ve tercih edilen yol
b = 20 # üst düzeyde çalışır, ama aşağıda anlatacağım sebeplerle önermiyorum
30 -> c_deger # sağa doğru atama, pek kullanılmaz
assign("d", 40) # değişken adını metin olarak verip atama yapar
a + b + c_deger + d
# [1] 100Neden <- kullanıyoruz?
- Topluluk standardı. Paketlerin, kitapların ve Stack Overflow cevaplarının büyük çoğunluğu
<-kullanır. Kodunu okuyan herkes aynı dili konuşur. - Fonksiyon argümanlarında
=başka anlama gelir. Hemen aşağıda göstereceğim. - Kısayolu var. RStudio’da Windows ve Linux’ta
Alt+-, macOS’taOption+-tuş kombinasyonu<-yazar. Etrafına boşlukları da koyar.
= ve <- Arasındaki Asıl Fark
Temiz bir oturumda şunu çalıştır:
mean(x = c(10, 20, 30)) # x, mean() fonksiyonunun argüman adıdır
# [1] 20
mean(y <- c(10, 20, 30)) # y, global ortamda gerçek bir değişken olarak oluşur
# [1] 20
y
# [1] 10 20 30Arka planda ne oldu? İlk satırdaki x = ... R’a “bu değeri x isimli argümana ver” dedi. Global ortamda hiçbir şey oluşmadı. İkinci satırdaki y <- ... ise önce y değişkenini yarattı, sonra değerini fonksiyona geçirdi. İki çağrı da 20 döndü ama bıraktıkları iz farklı.
Bu yüzden = ile <- karıştığında hata mesajı almazsın. Kod çalışır, sadece beklemediğin bir yerde beklemediğin bir değişken belirir.
Boşluk Tuzağı: x<-5
Bu klasik. Bir gün sen de yaşayacaksın.
x <- 10
x < -5 # "x, -5'ten küçük mü?" sorusu
# [1] FALSE
x<-5 # boşluksuz yazınca R bunu atama olarak okur
x
# [1] 5x<-5 yazan kişi çoğu zaman karşılaştırma yapmak istemiştir. R ise sorgusuz sualsiz atama yapar. Şart içinde (if (x<-5)) yazarsan hem değeri bozarsın hem de şartın sonucunu tahmin edemezsin. Çözüm: operatörlerin etrafına her zaman boşluk koy.
Acı tecrübe: Bir raporda
if (adet<-0)yazdığım için sipariş adedi sütunu sıfırlanmıştı. Kod hatasız çalıştı, rakamlar ise yanlıştı. Fark etmem iki gün sürdü.
Kopyalama Davranışı: Etiket Benzetmesi İşe Yarıyor
a <- c(1, 2, 3)
b <- a # b de aynı değere bağlanır, henüz kopya yok
b[1] <- 99 # b'yi değiştirdiğimiz an R gerçek kopyayı oluşturur
a
# [1] 1 2 3
b
# [1] 99 2 3Arka planda ne oldu? b <- a satırında R veriyi çoğaltmadı, aynı değere ikinci bir etiket yapıştırdı. b[1] değiştiği anda R değeri kopyaladı ve b‘yi yeni kopyaya bağladı. Buna copy-on-modify (değiştirirken kopyala) denir. Sonuç olarak a hiç etkilenmez. Bu davranış sayesinde bir değişkeni değiştirip başka bir değişkeni yanlışlıkla bozma riskin çok düşük.
İsimlendirme Kuralları
R değişken isimlerinde şu kurallar geçerli:
- Harf, rakam, nokta (
.) ve alt çizgi (_) içerebilir. - Harfle veya noktayla başlamalı. Rakamla ve alt çizgiyle başlayamaz.
- Nokta ile başlıyorsa ikinci karakter rakam olamaz (
.2xgeçersiz). - Boşluk içeremez.
- Ayrılmış kelimeler isim olarak kullanılamaz:
if,else,for,while,repeat,function,break,next,TRUE,FALSE,NULL,Inf,NaN,NA,in. - Büyük/küçük harfe duyarlıdır.
ogrenci_sayisi <- 120 # geçerli
ogrenci.sayisi <- 120 # geçerli (ama S3 metotlarıyla karışabilir, Modül 6'da göreceksin)
Ogrenci2 <- 5 # geçerli
# Aşağıdakilerin hepsi hata verir:
# 2ogrenci <- 5 # rakamla başlayamaz
# _gizli <- 1 # alt çizgiyle başlayamaz
# toplam fiyat <- 9 # boşluk olamaz
# if <- 3 # ayrılmış kelimeBüyük/Küçük Harf Duyarlılığı
yas <- 28
Yas
# Error: object 'Yas' not foundyas ile Yas R için iki ayrı isim. “object not found” hatasını gördüğünde ilk bakacağın yer yazım ve büyük/küçük harf olsun.
Backtick ile Boşluklu İsim
Zorunlu kalırsan ters tırnakla (backtick) geçersiz isim de kullanabilirsin:
`toplam fiyat` <- 9
`toplam fiyat` * 2
# [1] 18Kendi yazdığın kodda bunu kullanma. Ama Excel’den gelen sütun adlarında boşluk olunca bu sözdizimiyle karşılaşacaksın.
Türkçe Karakter Kullanmalı mıyım?
UTF-8 ortamında yaş gibi isimler çalışır. Yine de önermiyorum. Dosyayı farklı işletim sistemleri ve kodlamalar arasında taşıdığında bozulma riski doğar, klavyede de gereksiz zahmet çıkarır. ASCII harfle, küçük harfle ve alt çizgiyle (snake_case) yazmak en sorunsuz yol: musteri_sayisi, toplam_gelir.
İyi isim kısa ama anlaşılırdır. x1 yerine satis_adedi yaz. Altı ay sonra kodu açtığında kendine teşekkür edeceksin.
Maskeleme: Yerleşik İsimleri Ezmek
R’da c, t, df, data, mean, T, F gibi isimler zaten tanımlı. Üzerine yazabilirsin, çünkü R izin verir. Sorun, bunun fark edilmeden bir şeyleri bozmasıdır.
c <- 5
c(1, 2, 3) # R, "(" görünce fonksiyon aradığı için hâlâ çalışır
# [1] 1 2 3
c
# [1] 5
rm(c) # global ortamdaki c'yi sil, yerleşik fonksiyon yeniden görünür olurBu örnekte şanslıydın. Şimdi şanssız olanına bak:
T <- 0 # T, normalde TRUE'nun kısayoludur
if (T) print("doğru") else print("yanlış")
# [1] "yanlış"
rm(T)Sonuç, koddan beklediğinden tam tersi. TRUE ve FALSE ayrılmış kelime olduğu için ezilemez (TRUE <- 5 hata verir). T ve F ise sıradan değişkenlerdir. Her zaman TRUE ve FALSE yaz.
Acı tecrübe: Paket maskelemesi de aynı mantıkla işler. İki paket aynı isimli fonksiyonu tanımlıyorsa,
library()ile en son yüklediğin kazanır. Yükleme sırasında konsoldaThe following objects are masked from ...uyarısını görürsen, o uyarı ciddiye alınmayı hak ediyor.
Değişkenleri İzlemek: ls(), class(), rm()
Temiz bir oturumda çalıştırdığını varsay:
sehir <- "Ankara"
nufus <- 5700000
ls() # global ortamdaki nesnelerin listesi
# [1] "nufus" "sehir"
class(sehir) # nesnenin türü
# [1] "character"
class(nufus)
# [1] "numeric"
rm(sehir) # değişkeni sil
exists("sehir") # böyle bir isim var mı?
# [1] FALSER dinamik tipli bir dildir. Bir değişkenin türü sabit değildir:
yas <- 28
yas <- "yirmi sekiz" # R itiraz etmez
class(yas)
# [1] "character"Bu esneklik güzel, ama yas + 1 yazdığın yerde değişkenin artık metin olduğunu unutursan hata alırsın.
Not: İnternette
rm(list = ls())ile oturumu temizleme tavsiyesini göreceksin. Bu yalnızca nesneleri siler, yüklü paketleri ve ayarları sıfırlamaz. Gerçekten temiz bir başlangıç istiyorsan R oturumunu yeniden başlat. RStudio’da Windows ve Linux’taCtrl+Shift+F10, macOS’taCmd+Shift+0bunu yapar.
Uygulama: İndirimli Fiyat Hesabı
Her değeri ayrı bir değişkene koymak, sonradan değiştirmeyi kolaylaştırır:
urun_fiyati <- 480
indirim_orani <- 0.15
indirimli_fiyat <- urun_fiyati * (1 - indirim_orani)
indirimli_fiyat
# [1] 408İndirim oranı değişirse sadece tek satırı güncellersin. Formülün içine 0.85 gömseydin, o rakamı kodun her yerinde aramak zorunda kalırdın.
Kontrol Listesi
- ☐ Atama için
<-kullanıyorum,=yalnızca fonksiyon argümanlarında. - ☐ Operatörlerin etrafında boşluk bırakıyorum (
x < -5ilex<-5aynı şey değil). - ☐ İsimler harfle başlıyor, boşluk içermiyor, büyük/küçük harfe dikkat ediyorum.
- ☐
c,t,df,T,Fgibi yerleşik isimleri değişken adı yapmıyorum. - ☐
TRUEveFALSEyazıyorum,TveFyazmıyorum. - ☐ Şüphelendiğimde
class(),ls()veexists()ile durumu kontrol ediyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
R’da değişken tanımlamak için <- mi = mi kullanmalıyım?
Üst düzeyde ikisi de çalışır ama R topluluğunun standardı <-. Fonksiyon çağrılarında = argüman atamak içindir. İki kullanımı ayrı tutmak kodunu okunur kılar.
R’da değişken adı Türkçe karakter içerebilir mi?
UTF-8 kodlamasında teknik olarak evet. Pratikte dosya taşıma, kodlama ve klavye sorunları yüzünden ASCII harflerle yazmak daha güvenli.
“object not found” hatası ne demek?
R o isimde bir nesne bulamadı. Genellikle yazım hatası, büyük/küçük harf farkı, kodun o satırını çalıştırmayı unutmak ya da nesnenin başka bir ortamda kalması sebep olur. ls() ile ortamı kontrol et.
Bir değişkeni nasıl silerim?
rm(degisken_adi) komutuyla. Tüm oturumu temiz başlatmak istiyorsan R oturumunu yeniden başlatmak rm(list = ls())‘ten daha güvenilir.
<<- operatörü nedir?
Bir fonksiyonun içinden dışındaki değişkene atama yapar. Kapsam konusunu anlatacağımız Modül 5’e kadar uzak dur.
Değişkenler hazır. Bir sonraki derste bunların içine koyacağımız ilk veri türüne, sayılara geçiyoruz: tam sayı ile ondalık sayı farkı, %% operatörü, yuvarlama davranışı ve 0.1 + 0.2‘nin neden 0.3 olmadığı.





![R’da Listeler (Lists): Oluşturma, $ ile [[ ]] Farkı ve Sık Hatalar](https://verirotasi.com/wp-content/uploads/2026/10/r21-768x429.jpg)

