R’da Karakter Verileri (String) ve Temel Metin İşlemleri
Sayılarla çalışmak göreceli olarak kolaydır. Gerçek hayatta ise veri dediğin şeyin yarısı metindir: müşteri adları, adresler, ürün kodları, serbest metin yorumlar. Üstelik Türkçe metin, bu işi biraz daha çetrefilli yapar.
Bu derste R’da metinleri nasıl oluşturacağını, keseceğini, böleceğini, değiştireceğini ve arayacağını öğreneceksin. Biçimlendirme (paste(), sprintf(), glue) bir sonraki dersin konusu.
Karakter Verisi Oluşturmak
R’da metin, çift ya da tek tırnak içinde yazılır. R açısından fark yok, ama çift tırnak kullanmak yaygın bir alışkanlık.
ad <- "Ayşe"
soyad <- 'Yılmaz'
class(ad)
# [1] "character"Metnin içinde tırnak geçiyorsa iki yolun var:
cumle1 <- 'Ali "merhaba" dedi' # dışta tek, içte çift tırnak
cumle2 <- "Ali \"merhaba\" dedi" # ters eğik çizgi ile kaçış (escape)
print(cumle2)
# [1] "Ali \"merhaba\" dedi"
cat(cumle2, "\n")
# Ali "merhaba" dediArka planda ne oldu? print() metni R’ın sözdizimiyle gösterir, bu yüzden ters eğik çizgileri de görürsün. cat() ise metnin kendisini ekrana yazar. İkisi aynı nesneyi farklı biçimde sunar.
Windows Dosya Yolları ve Raw String
Windows’ta bir dosya yolunu kopyalayıp yapıştırdığında karşına tuhaf bir hata çıkar:
# yol <- "C:\Users\ali\veri.csv"
# Hata: '\U' used without hex digits in character stringR, \U ifadesini özel bir karakter olarak yorumlamaya çalışır. Çözüm olarak yolu / ile yazabilir veya R 4.0’dan beri gelen raw string sözdizimini kullanabilirsin:
yol1 <- "C:/Users/ali/veri.csv"
yol2 <- r"(C:\Users\ali\veri.csv)"
print(yol2)
# [1] "C:\\Users\\ali\\veri.csv"print() çıktısında iki ters eğik çizgi görünür, ama metnin gerçek içeriği tek eğik çizgilidir. Bu yine ekran gösterimiyle ilgili bir ayrıntı.
Uzunluk: nchar() ve Türkçe Karakterler
nchar("Merhaba") # [1] 7
nchar("çalışkan") # [1] 8
nchar("çalışkan", type = "bytes") # [1] 11length() ile karıştırma. length("Merhaba") sonucu 1‘dir, çünkü R için bu, bir elemanlı bir vektördür. Karakter sayısını nchar() verir.
Üçüncü satırın cevabı 11, çünkü UTF-8’de ç, ı ve ş harfleri 2’şer byte yer kaplar. Son R sürümleri Windows’ta da UTF-8 kullanır, ama eski sistemlerde ya da farklı kodlamalı dosyalarda karakter bozulması yaşarsan ilk bakacağın yer kodlamadır (encoding). Dosya okurken buna Ders 31’de dönüyoruz.
Büyük/Küçük Harf Dönüşümü
toupper("merhaba") # [1] "MERHABA"
tolower("MERHABA") # [1] "merhaba"Türkçe’de sorun şurada: i harfinin büyüğü İ, I harfinin küçüğü ı. R’ın temel fonksiyonları sistem yerel ayarına göre davranır. Birçok kurulumda toupper("istanbul") sonucu "ISTANBUL" çıkar. Bu, kurumsal raporda hoş durmaz.
Güvenli yol, stringi paketinde yerel ayarı açıkça vermek:
# install.packages("stringi") # stringr yüklediysen zaten gelmiştir
library(stringi)
stri_trans_toupper("istanbul", locale = "tr") # [1] "İSTANBUL"
stri_trans_tolower("ISPARTA", locale = "tr") # [1] "ısparta"Acı tecrübe: Şehir adlarını büyük harfe çevirip başka bir tabloyla eşleştirmeye çalıştığımda
"ISTANBUL"ve"İSTANBUL"farklı değerler olarak kaldı ve birleştirme yarı yarıya boş döndü. Metinle eşleştirme yapmadan önce her iki tarafı aynı yöntemle normalize et.
Metin Kesmek: substr() ve substring()
metin <- "Merhaba Dünya"
substr(metin, 1, 7) # [1] "Merhaba"
substr(metin, 9, 13) # [1] "Dünya"
substring(metin, 9) # [1] "Dünya" bitiş vermezsen sona kadar alırR’da konumlar 1’den başlar. substr(metin, 0, 7) yazarsan hata almazsın, R sıfırı yok sayıp 1‘den başlar. Python ya da JavaScript’ten geliyorsan bu alışkanlık seni birkaç kez şaşırtır.
Arka planda ne oldu? substr(x, başla, bitir) karakterleri tek tek sayar. "Merhaba Dünya" içinde M 1. konumda, boşluk 8., D ise 9. konumda. Bu yüzden 9’dan 13’e kadar alınca "Dünya" gelir.
Metin Bölmek: strsplit()
meyveler <- "elma,armut,kiraz"
parcalar <- strsplit(meyveler, ",")
parcalar
# [[1]]
# [1] "elma" "armut" "kiraz"
parcalar[[1]]
# [1] "elma" "armut" "kiraz"
parcalar[[1]][2]
# [1] "armut"strsplit() bir liste döndürür, çünkü birden fazla metni aynı anda bölebilirsin ve her biri için ayrı sonuç gerekir. Tek bir metin bölüyorsan [[1]] ile içindeki vektöre ulaşırsın. Listeleri Ders 21’de ayrıntılı göreceğiz, şimdilik bu kalıbı ezberle.
Metni harflerine ayırmak için ayracı boş bırakabilirsin:
strsplit("R dili", "")[[1]]
# [1] "R" " " "d" "i" "l" "i"Metin Değiştirmek: sub() ve gsub()
sub("a", "A", "banana") # [1] "bAnana" ilk eşleşmeyi değiştirir
gsub("a", "A", "banana") # [1] "bAnAnA" tüm eşleşmeleri değiştirirEzberlemesi kolay: g harfi “global” (hepsi) demek.
Boşlukları temizlemek için trimws():
trimws(" merhaba ") # [1] "merhaba"
trimws(" merhaba ", which = "left") # [1] "merhaba "Dışarıdan gelen veride (Excel, anket formları) baştaki ve sondaki görünmez boşluklar sürekli sorun çıkarır. "Ankara" ile "Ankara " farklı değerlerdir ve gruplamada ayrı kategori olarak çıkar.
Düzenli İfade Tuzağı: “.” Her Karakterdir
sub(), gsub() ve grepl() varsayılan olarak düzenli ifade (regular expression) kullanır. Yani . karakteri “herhangi bir karakter” anlamına gelir.
gsub(".", "-", "a.b.c")
# [1] "-----"
gsub(".", "-", "a.b.c", fixed = TRUE)
# [1] "a-b-c"İlk çağrıda beş karakterin hepsi - oldu, çünkü . her karaktere uyar. fixed = TRUE ile “bu metni aynen ara” demiş oluyorsun. Noktalı dosya adlarını ya da sayıları temizlerken bunu unutmak yazılımcıyı bir saat oyalar.
Metin Aramak: grepl(), startsWith(), endsWith()
diller <- c("R dili", "Python", "Rust")
grepl("py", diller) # [1] FALSE FALSE FALSE
grepl("py", diller, ignore.case = TRUE) # [1] FALSE TRUE FALSEgrepl() her eleman için TRUE ya da FALSE döndürür. Varsayılan olarak büyük/küçük harfe duyarlıdır. "Python" içindeki P büyük olduğu için ilk çağrı hiçbirini bulamaz.
Dosya adı gibi sabit başlangıç ve bitişler için daha okunur bir yol var:
dosya <- "rapor_2026.csv"
startsWith(dosya, "rapor") # [1] TRUE
endsWith(dosya, ".csv") # [1] TRUESıralama ve Karşılaştırma
"elma" == "elma" # [1] TRUE
"Elma" == "elma" # [1] FALSE
"abc" < "abd" # [1] TRUEMetinler alfabetik sırayla karşılaştırılır, ama sıralama yerel ayara bağlıdır. Bazı sistemlerde büyük harfler küçüklerden önce gelir, bazılarında harfler büyük/küçük ayrımı gözetmeden dizilir. Türkçe harflerin (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) doğru yere oturması için stringi::stri_sort(x, locale = "tr") gibi açık bir yerel ayar belirtmek en sağlam yol.
Metin ile Sayıyı Karıştırmak
"5" + 1
# Error in "5" + 1 : non-numeric argument to binary operator
as.numeric("5") + 1
# [1] 6"5" bir sayı değildir. Tırnak içindeyse metindir. Bu hata mesajını sık göreceksin, çünkü dışarıdan okunan sütunlar çoğu zaman metin olarak gelir. Dönüşümleri Ders 10’da toplu olarak ele alacağız.
Acı tecrübe: R 4.0.0’dan önce
data.frame()metin sütunlarını sessizce faktöre çevirirdi (stringsAsFactors = TRUEvarsayılandı). Eski kodlarda ve eski kitaplardastringsAsFactors = FALSEyazılmış satırları bu yüzden görürsün. Yeni sürümlerde varsayılanFALSE, ama eski bir scripti çalıştırırken bu ayarın bilinen bir tuzak olduğunu bil.
Uygulama: Bir Metni Ters Çevirmek
kelime <- "merhaba"
harfler <- strsplit(kelime, "")[[1]] # harflere ayır
ters <- rev(harfler) # sırayı tersine çevir
paste(ters, collapse = "") # harfleri tek metinde birleştir
# [1] "abahrem"Arka planda ne oldu? strsplit() metni harf vektörüne dönüştürdü. rev() vektörün sırasını ters çevirdi. paste(..., collapse = "") ise vektördeki parçaları aralarına hiçbir şey koymadan birleştirdi. paste() fonksiyonunu bir sonraki derste ayrıntılı göreceksin.
Kontrol Listesi
- ☐ Metin ile sayı arasındaki farkı (
"5"ile5) biliyorum. - ☐
nchar()ilelength()arasındaki farkı ayırt edebiliyorum. - ☐
substr()konumlarının 1’den başladığını biliyorum. - ☐
strsplit()fonksiyonunun liste döndürdüğünü hatırlıyorum. - ☐
gsub(".", ...)çağrısında nedenfixed = TRUEgerektiğini biliyorum. - ☐ Türkçe
i/İveı/Idönüşümü içinstringikullanacağımı biliyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
R’da bir metnin uzunluğu nasıl bulunur?
nchar("metin") ile. length() bir vektördeki eleman sayısını verir, karakter sayısını değil.
R’da string nasıl bölünür?
strsplit(metin, ayraç) ile. Sonuç bir listedir. Tek bir metni böldüysen strsplit(metin, ayraç)[[1]] ile vektöre ulaşırsın.
sub() ile gsub() arasındaki fark nedir?
sub() yalnızca ilk eşleşmeyi, gsub() bütün eşleşmeleri değiştirir.
R’da Türkçe karakterleri doğru büyük harfe nasıl çeviririm?
Temel toupper() yerel ayara bağlı çalışır. stringi::stri_trans_toupper(x, locale = "tr") kullanırsan i harfi İ‘ye dönüşür.
Metin içinde nokta ya da özel karakter nasıl aranır?
fixed = TRUE argümanını ekle. Böylece R aranan ifadeyi düzenli ifade olarak değil, aynen eşleştirilecek metin olarak yorumlar.
Metinleri kesip bölmeyi öğrendin. Sıra onları birleştirmekte: bir sonraki derste paste(), sprintf() ve glue ile değişkenlerden okunaklı, düzgün biçimlendirilmiş cümleler kuracağız.


![R’da Listeler (Lists): Oluşturma, $ ile [[ ]] Farkı ve Sık Hatalar](https://verirotasi.com/wp-content/uploads/2026/10/r21-768x429.jpg)



![R’da Vektör İndeksleme ve Filtreleme: [ ] Kullanımı, which() ve NA Tuzağı](https://verirotasi.com/wp-content/uploads/2026/10/r19-768x429.jpg)
